Osman Gazi, siyasi ve askeri faaliyetlerine
Bizans toprakları üzerinde başladı. 1281 yılında Kayı Boyu'nun Beyi olduğunda, ilk
iş olarak birçok Türkmen boyunu etrafında topladı. Osmanlı tarihinin ilk savaşı,
Bursa'nın İnegöl kazasına 10 km uzaklıkta bulunan Hamzabey köyünde gerçekleşen
Ermeni-Beli savaşıdır (1284). Bu savaşta Osman Gazi'nin yeğeni Baykoca şehit
düştü. Osmanlı tarihindeki ilk kale fethi olan Kulaca Hisar'ın fethi ise 1285
yılında gerçekleşti.
Bu sıralarda Selçuklu Sultanı Üçüncü Alaüddin Keykubad, Eskişehir ve İnönü
taraflarını Osman Gazi'ye verdi. Osman Gazi 1291 yılında İnegöl Tekfuru ile
savaşıp Karacahisar'ı aldı. Sakarya taraflarına akınlar düzenledi. Amcası Dündar
Bey Bizans Tekfurları ile ilişki kurduğu için 1298 yılında öldürüldü. Osman
Gazi'nin yoğun siyasi ve sosyal faaliyetlerinin devam ettiği bu yıllarda, İlhanlılar
Anadolu Selçuklu Sultanı Üçüncü Alaüddin Keykubat'ı sürgüne göndermişler ve
Selçuklu Devleti tahtsız kalmıştı. Osmanlı başkentinin Bilecik'e taşındığı,
Selçuklu tahtının boş kaldığı 1299 yılında Osmanlı Devleti'nin kurulduğu kabul
edilmektedir. (Bazı kaynaklarda Osmanlı Devleti'nin kuruluş tarihi 27 Temmuz 1301
olarak geçmektedir. Bu tarihte Osmanlı kuvvetleri Bizans ordusunu Bafeus Savaşı'nda
yenilgiye uğratmış ve bağımsızlığını kazanmıştır). 1300'de fethedilen
Yenişehir kalesi, bir yıl sonra Osmanlı Devleti'nin başkenti yapılacaktır.
Osman Gazi, eski Türk geleneklerine bağlı kalarak, elde edilmiş olan yerleri
kardeşine, oğluna ve silah arkadaşlarına dirlik olarak bölüştürdü. Kardeşi
Gündüz Bey'e Eskişehir'i, oğlu Orhan Gazi'ye Karacahisar'ı, Hasan Alp'e Yarhisar'ı,
Turgut Alp'e İnegöl bölgesini verdi. Buralar Osmanlı'nın uç bölgeleriydi. Böylece
sınırların genişletilmesi düşünüldü. Osman Gazi'in silah arkadaşlarından
Abdurrahman Gazi, Akçakoca, Samsa Çavuş, Konuralp, Aykutalp gibi komutanların yeni
yerlerin fethedilmesinde çok büyük hizmetleri oldu.
1302'de Bizans İmparatorluğu Ordusu'na karşı
Koyunhisar'da yapılan savaştan Osmanlılar galip çıktı. 1303'de İznik kuşatıldı,
Marmaracık kalesi fethedildi. Osmanlıların irili ufaklı fetihleri devam ediyordu.
1306'da yapılan Dinboz Savaşı sonunda Kestel, Kete ve Ulubad kaleleri fethedildi ve
Osmanlı Tarihi'nin ilk askeri antlaşması imzalandı. 1308 yılında ise Karahisar
fethedilip, bölgenin önemli ticari ve sosyal merkezlerinden olan İznik
sıkıştırılmaya başlandı. Osman Gazi'nin siyasi dehasını gösteren önemli bir
olay da, Bizans'ın ticari yollarına hakim olarak, Bizans'ı zor durumda bırakmasıydı.
Zaman zaman Bizans halkından ve tekfurlarından müslüman olanlar vardı.
Harmankaya tekfuru Köse Mihal de bunlardan biriydi. Müslüman olup, kalesiyle
Osmanlılara katıldı. Lefke, Mekece ve Akhisar dolayları onun gayretleriyle ele
geçirildi. Osman Gazi padişahlığı döneminde Bursa'yı da kuşattı (1315),
Karatekin, Ebesuyu, Tuzpazarı, Kapucuk ve Keresteci kalelerini fethettip, Akçakoca ve
Kocaeli diyarını Osmanlı topraklarına kattı (1317).
Osman Gazi yaşlanıp hastalandığı için 1320 yılından
sonraki faaliyetlere katılmadı. Yerine vekil olarak bıraktığı oğlu Orhan Gazi;
1321'de Mudanya ve Gemlik, 1323'de Akyazı ve Ayanköy, 1324'de Karamürsel ve Karacabey,
1325'de de Orhaneli'yi Osmanlı topraklarına dahil etti. Osman Gazi babası Ertuğrul
Gazi'den 4800 km.kare olarak devraldığı toprakları oğluna 16000 km.kare olarak
devretti.
Osman Gazi fetihlerle meşgul olmaya devam ettiği
sıralarda, fethedilen yerlerin idareleri ve İslamlaştırılmaları için gerekli
teşkilatları da kuruyordu. Osman Gazi ihtiyaçlara göre kanun mahiyetinde birtakım
emirler veriyor, bu konuda Selçuklu kanunlarından da yararlanıyordu. İlk vergi Osman
Gazi zamanında alındı. Pazara getirilen, toptan kabul edilen "yük" cinsinden
mallar "Bac" denilen vergiye tabi tutulmuştu. Köylünün satmaya getirdiği
bir iki tavuk, uç beş kilo yağ gibi mallardan Bac alınmazdı. Selçuklular zamanında
geçerli olan tımar usulü Osman Gazi zamanından itibaren sürdürüldü. Kendisine
Tımar verilen sipahi, bulunduğu köyün vergisini toplar, buna mukabil de savaş zamanı
atı, zırhı ve yardımcısı ile birlikte sefere giderdi. |